Voor het eerst sinds ik mijn weblog schrijf, vanaf maart 2006, koppel ik deze keer geen weeknummer aan mijn weblog. Zoals u in de titel kunt lezen gaat het deze keer over stukjesschrijvers. Nu ben ikzelf ook een stukjesschrijver, volgens de letterlijke betekenis van het woord. In de Dikke van Dale wordt stukjesschrijver ook aangeduid met columnist. In Putten kennen wij deze lieden ook. Hans Alderliesten is als columnist verbonden aan het Puttens Weekblad, terwijl de Puttenaer twee van zulke lieden in dienst heeft, te weten Wobke van der Lei en Renger Kas.

Wikipedia, de internet encyclopedie geeft de volgende omschrijvingen van columnist en zijn product de column:

“Een columnist is een persoon die met enige regelmaat een artikel (column) in een krant of tijdschrift plaatst met als doel een gesprek op gang te brengen of een persoonlijke visie door te geven binnen het bestek van één krantenkolom. De benaming columnist komt van column, het Engelse woord voor kolom. Ook wordt de term cursiefje gebruikt omdat columns doorgaans in cursief ('schuin') gezet werden. Ook hadden ze dikwijls een vaste plaats in de krant.

Columns kunnen persoonlijk, politiek of anderszins kritisch zijn; altijd hebben ze tot doel de lezer te emotioneren: te laten lachen, tot denken aan te zetten of boos te maken. Een echte column sluit aan bij de actualiteit. Literair of filosofisch getinte columns overleven soms de waan van de dag en krijgen een algemene geldigheid.”

“Een column is een kort stukje proza waarin de auteur spits en uitdagend zijn mening ventileert. Vaak wordt een column in een krant of tijdschrift gepubliceerd, maar ook een gesproken column of publicatie op internet komen voor.
Er gelden nauwelijks beperkingen voor wat het onderwerp van een column kan zijn; het gamma reikt van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek. Dag- en weekbladen hebben vaak een of meer vaste columnisten in huis, die inspelen op de actualiteit.
De column is een beschouwelijker variant van het cursiefje, dat het meer van humoristische observatie en vertelling moet hebben. Sinds de jaren '70-'80 heeft de column het cursiefje opgevolgd. Het essay onderscheidt zich van de column door de bredere uitwerking en grotere diepgang. Het is vaak ook iets objectiverender.
Aan columnisten wordt door de Nederlandse rechter een grote mate van vrijheid toegekend in hun columns. Deze vrijheid kan zich ook uitstrekken tot teksten die, als ze buiten een column geschreven zouden zijn, als kwetsend of beledigend gekenmerkt worden.”
De columnisten van de Puttense Weekbladen zijn te vatten binnen de bovenstaande omschrijvingen. Regelmatig zetten de stukjes aan tot nadenken, maar de columns van Van der Lei en in mindere mate die van dhr Kas maken ook regelmatig veel mensen in Putten boos. Om het maar dicht bij mijzelf te houden ik maak mij soms erg boos over een aantal columns van dit duo. De columns van Aderliesten, zijn in die zin iets minder prikkelend en geven mij vaak het gevoel dat de columnist het wil doen laten voorkomen alsof hij over meer levenservaring en wijsheid beschikt dan in werkelijkheid het geval is.

Van der Lei en Kas zullen waarschijnlijk vinden dat zij kennelijk hun taak als columnisten naar behoren uitvoeren, zij maken in ieder geval reacties los. In die zin zijn zij geslaagd in hun opzet. De Nederlandse rechter kent aan dit genre een grote vrijheid toe en op zichzelf is dat niet verkeerd. Zoals elke medaille kent ook deze een keerzijde. In hoeverre getuigt het van niveau en klasse als een column zo op de man wordt geschreven dat het beledigend is, in hoeverre accepteert de hoofdredactie van de Puttenaer het nog dat mensen in Putten worden beledigd o.g.v. uiterlijk en persoonlijke overtuiging. Geldt het begrip respect nog ergens op de achtergrond voor deze columnisten of nemen zij de vrijheid om iedereen naar eigen goeddunken maar respectloos neer te sabelen?

Respect is een van de meest misbruikte woorden in onze Nederlandse taal. Respect hebben voor is in de praktijk vaak niet veel meer dan een alibi voor onverschilligheid en het claimen van individuele vrijheden (ik bepaal zelf wel wat beledigend is voor een ander). Van oorsprong betekent respect: omzien naar en vandaar rekening houden met de ander.

Ik besef dat vrijheid van meningsuiting en persvrijheid van essentieel belang zijn in een democratie, maar er bestaat bij mijn weten in onze maatschappij geen recht op het beledigen van elkaar. Naast juridische grenzen, bestaan er ook nog zoiets als een ethische grenzen. Deze grens wordt bepaald door waarden- en normbesef. Ik besef dat dit abstracte begrippen zijn, zo bestaan er maatschappelijk aanvaarde waarden en normen (bv wij beledigen elkaar niet, maar ook dat wij niet stelen van elkaar). Maatschappelijke normen liggen vast in wetten. Daarnaast bestaan er ook individuele waarden en normen. Deze worden niet zelden gevormd vanuit levensovertuiging en opvoeding. Nu zijn waarden moeilijk op te leggen aan anderen, vandaar dat wij vaak niet verder komen dan het definiëren van maatschappelijke normen.

Nu even terug naar de twee stukjesschrijvers van de Puttenaer: Volgens de heersende maatschappelijke normen is er niets aan de hand, maar ik ervaar toch een overschrijding van mijn fatsoensnorm en de waarde die te maken heeft met het Bijbelsprincipe van de balk en de splinter.

Ik noem een aantal voorbeelden van het afgelopen jaar, die mijns inziens buiten proportioneel onfatsoenlijk zijn:

Een column van Van de Lei, waarin hij mevrouw de Graaf, die 50 jaar bestuurlijk betrokken is bij de Christelijke Volksbibliotheek Huinen, vergelijkt met de Taliban in Afghanistan. Ik vind het zeer onfatsoenlijk om een hoogbejaarde dame, die vanuit liefde haar werk voor de bibliotheek heeft gedaan te vergelijken met een “terroristisch regime” in Afghanistan, dat geweld inzet om haar overtuiging op te leggen. Volstrekt misplaatste vergelijking.

Een column va dezelfde scibent, waarin het CDA-raadslid Bert Veldhuizen bij zijn enkels wordt afgezaagd over de bouw van een bedrijfswoning bij zijn boerderij. Dat een columnist een zaak aan de orde stelt is prima, maar moet dat op een dergelijke grove persoonlijke wijze. Allerlei verdachtmakingen worden er gedaan, zonder dat ergens bewijs voor wordt aangeleverd.

De laatste column, die ik volledig misplaatst vond ging over de Multifunctionele accommodatie. Vooral het begin van deze column, waarin een collega wethouder, op grond van zijn uiterlijk wordt geschoffeerd, vind ik ronduit kwalijk. Ik heb best beeld en geluid bij een satirisch stukje ver de MFA, bijvorbeeld de suggestie wekken dat wij een kap over de Oude Kerk willen bouwen en en plein aan het zicht willen onttrekken of iets dergelijks, maar deze column is van dermate laag niveau, dat dhr van der Lei zichzelf zou moeten schamen.

Tot slot een column van dhr Kas, over een besluit, dat onder mijn verantwoordelijkheid is genomen (het verplaatsen van een boom aan de Heinestraat) en waar de broer van dhr Kas, eveneens woonachtig aan de Heinestraat het kennelijk niet mee eens is. In zijn column wordt een medewerker van de sectie Groen van de gemeente op een beledigende wijze neergezet, terwijl deze medewerker gewon zijn werk doet. Als dhr Kas mijn besluit op de hak zou hebben genomen heeft hij een punt, maar speel het niet op de man.

Naar mijn mening mag een columnist erg veel, juridisch gezien heeft een columnist erg veel vrijheid. De vraag is echter of een columnist daarom ook maar alles moet schrijven of dat er ook nog ethische grenzen bestaan, waar ook stukjesschrijvers zich nog iets aan gelegen laten liggen. Het zou hen mijns inziens sieren.