Bezoek aan het Congres " Present-day Threats of Neo-Nazism and Signs of Xenophobia" te Praag

Van 30 september t/m 4 oktober hebben Janneke Brons (Raadslid), Marieke Florijn (Raadsgriffier) en ik deelgenomen aan het congres over neo-nazisme en vreemdelingenhaat. Dit congres is gehouden aan de Karels-Universiteit in Praag en in Lidice en Lezaky, twee dorpen in Tjechië, die door de Nazi's in 1942 volledig zijn verwoest. Vanaf vrijdag 3 oktober hebben burgemeester Jan van Putten en zijn echtgenote deelgenomen aan dit congres.

De organisatie had delegaties van Europese plaatsen uitgenodigd, die net als Putten, zwaar te lijden hebben gehad in WO II onder de terreur van de Nazi's. OP het congres werd door prominente Tjechische sprekers ingegaan op Nazisme en vreemdelingenhaat. Steeds werden er lessen getrokken vanuit de oorlog voor het heden.

Zo sprak een van de sprekers over het onderscheid tussen populisme, fascisme en neonazisme. Hij definieerde deze begrippen alsvolgt:

Reactionaire populisten: Zetten in op economisch gewin, lage belastingen en strenge regels of stop op immigratie. Deze thema´s staan centraal bij populistische partijen.

Neo-fascisten: Deze term wordt vaak gebruikt voor ultra/rechtse partijen. Centrale thema´s voor hen zijn: sterk nationalistisch, zelf chauvinistisch, voorstander van een totalitaire staat. Zij verwerpen ideeën van liberalisme en democratie.

Neo-Nazisten: Hebben veel gemeen met fascisten, maar treden daarnaast vaak gewelddadig naar buiten. Zij zijn niet zozeer nationalistisch, maar stellen ras en bloedverwantschap boven verbondenheid op basis van bv taal.

Een tweede lezing ging over het hedendaagse Neonazisme. De spreker maakte zich zorgen over het relatief grote aantal neonazisme in Tjechië., relatief, t.o.v. het inwoneraantal het grootste aantal in Europa. In Tjechië stemt 2,2% van het electoraat op ultra rechtse partijen. In Tjechië vond recent de grootste naoorlogse neonazistische bijeenkomst plaats. Dit concert trok ruim 7000 bezoekers.

Andere onderwerpen die aan bod kwamen, waren de vrijheid van meningsuiting en hoever een democratische rechtstaat mag en moet gaan om anti-democratische partijen uit te sluiten. Daarnaast waren er lezingen over de Holocaust op de zigeuners en de huidige positie van zigeuners in Europa.

Op de eerste dag van het congres kregen alle delegaties 10 minuten spreektijd over het onderwerp neonazisme en vreemdelingenhaat. Ik mocht dat namens onze delegatie doen. Ik heb het verhaal van de razzia in Putten vertelt (met dank aan de engelse tekst van stichting oktober 44). In mijn bijdrage ben ik verder ingegaan op de banden tussen Putten en Ladelund, zoals die sinds de jaren 50 bestaan, tevens over de wijze waarop in Putten de geschiedenis en de gedachtenis levend wordt gehouden door basisschoolleerlingen elk jaar te vertellen over de razzia.

Een derde thema in mijn toespraak ging over populisme en de groeiende aanhang die deze politieke stroming in Europa, maar zeker ook in Nederland heeft. Dat zijn ontwikkelingen waarop wij alert moeten blijven.

Op vrijdag werd een bezoek gebracht aan Lidice. Naast een aantal lezingen over de tragedie die daar heeft plaatsgevonden in juni 1942, is vooral het bezoek aan het voormalig dorp en het museum indrukwekkend. Een dorp dat totaal verwoest is, alle mannen boven de 15 jaar geëxecuteerd, alle vrouwen naar concentratiekampen werden gebracht en de kinderen, op een aantal na, die zijn vergast in een concentratiekamp. Als je deze gebeurtenissen op je in laat werken op de plek waar ze hebben plaatsgevonden, word je stil en besef je dat vrijheid kostbaar is en dat de lessen uit de geschiedenis geleerd en onthouden moeten worden.

Op het congres hebben alle delegaties de slotverklaring getekend, waarin o.a. wordt verklaard dat wij ons hiervoor in zullen zetten. (zie bijlage).

Ontmoetingen, gesprekken dragen bij aan het leren kennen van elkaar en het elkaar wijzen op ontwikkelingen die kunnen leiden tot vervreemding en haat. Zeker als er geen ooggetuigen van Nazi-terreur meer zijn, is het belangrijk om toch alert te blijven en niet in de val van bagatellisering van de geschiedenis te vallen.