maandag 13 december 2010 07:00 Over verantwoordelijke burgers en de rol van de overheidDe ChristenUnie is voor een klein overheidsapparaat. Een overheid, die van God geroepen is, tot het doen van recht en gerechtigheid. Recht en gerechtigheid voor alle inwoners van Nederland, de provincie, de gemeente Putten. Dus niet alleen voor mensen uit de eigen gezinte. Deze gedachte voert terug naar een van de grondleggers van deze opvatting Abraham Kuijper. De voorman van de Anti Revolutionaire Partij (ARP), wiens gedachtegoed in de ChristenUnie heden ten dage nog is terug te vinden. “Soevereiniteit in Eigen Kring.”
Deze gedachte kwam er op neer dat binnen de eigen kring (zuil) mensen een heleboel zaken zelf kunnen organiseren en regelen. De overheid dient hen daarin niet te dwarsbomen en daarvoor de ruimte te geven, binnen de door een kleine overheid gestelde kaders. Dat is wel een hele vereenvoudigde weergave van het gedachtegoed, maar voldoende voor dit epistel.
In de eerste helft van de vorig eeuw was Nederland verzuild en werden binnen de zuilen, van Protestants Christelijk, Rooms Katholiek, Socialisten, Joodse, etc veel voorzieningen als scholen, verzorgingshuizen, verenigingen etc opgericht. Binnen deze zuilen werd heel veel zelf gedaan en bestond er verantwoordelijkheid tegenover elkaar.
Na WO II ontzuild Nederland en vat het idee van een maakbare samenleving plaats. Alles wordt door de staat geregeld en als er geen regeling is, dan werd er wel een gemaakt. Het kabinet den Uyl (1973 – 1977) wordt gezien als het kabinet dat bij uitstek die gedachte probeerde te verwezenlijken. Een staat die van wieg tot graf alles regelde.
In de jaren 80, gedwongen door de overheidsfinanciën wordt onder de kabinetten Lubbers, begonnen met het hervormen van de verzorgingsstaat. Onder de Paarse kabinetten gaat het economisch zo goed in Nederland, dat de markt alles lijkt op te kunnen lossen en vinden grootschalige privatiseringen plaats van voorheen overheidsbedrijven als de NS, de PTT etc. Het Neoliberalisme lijkt het pleit te hebben beslecht.
In de beginjaren van deze eeuw komt het “populisme”op. Deze benaming gebruik ik voor een politiek van problemen benoemen, zeggen waar het op staat, maar nog geen oplossingen aandragen. Ook in deze stromingen (LPF/PVV) wordt erg veel van de overheid verwacht als het gaat om veiligheid in de buurt, als het gaat om onderwijs, AOW en pensioenvoorzieningen, gezondheidszorg etc
Deze ontwikkelingen en de krimpende overheidsbudgetten nopen tot de vraag: Wat is de taak, de verantwoordelijkheid van de overheid? Wat doet en kan de markt?. Beiden zijn niet in staat gebleken alle voorkomende problemen het hoofd te bieden. Het maatschappelijk middenveld: de gezinnen, de kerken, verenigingen, scholen etc kunnen zelf heel veel en hebben echt lang niet altijd die overheid nodig. De overheid moet hen echter wel willen faciliteren en de vrijheid geven om zelf een groot aantal problemen op te lossen.
Het gaat dus niet meer om een verzorgende overheid of het neoliberale marktdenken, maar om een zorgzame samenleving, waarbij de overheid ondersteund en een schild is voor mensen die hulp nodig hebben en daarvoor alleen bij de overheid terecht kunnen. Dit is een positie in het politieke landschap waarin de ChristenUnie bij uitstek thuishoort.
Kijken naar Putten, zie ik een gemeente die een klein ambtenaren apparaat heeft (140 fulltime banen). Kijk ik naar de buren uit Ermelo (2000 inwoners meer dan Putten, ca 220 fulltime banen). Afgelopen jaar hebben wij ook eens gekeken naar de hoeveelheid inhuur van externen, ook daarin is Putten een gemeente die veel minder inhuur pleegt dan vergelijkbare gemeente in de regio. Dat betekent heel concreet dat wij als Putten een gemeente zijn waar de gemeente niet alles dichtregelt en waar velen in kerken, verenigingen en gezinnen hun ondersteuning vinden.
Daarnaast zijn wij een gemeente die zuinig omgaat met het geld van de burger. Een inwoner van Putten is gemiddeld per jaar €80 minder aan gemeentelijke belastingen en heffingen kwijt dan de Gelderlander. Dat betekent dat voor bijvoorbeeld een voorziening als het Bosbad het entreekaartje duurder is dan in Ermelo. In Ermelo staat wel het personeel van het zwembad op de loonlijst van de gemeente, die worden op een andere manier door de inwoners van Ermelo betaald
Deze sfeer ademt het coalitieakkoord ook uit. Er is veel kracht in onze lokale samenleving aanwezig en die willen wij zoveel mogelijk benutten. Wij willen een gemeente zijn die ondersteunend is en niet verzorgend. Ander voorbeeld is de Stichting Welzijn Putten, die met ondersteuning van de gemeente erg veel goed werk verzet voor ouderen, mantelzorgers, vrijwilligers en scholieren in ons dorp. Als wij dat allemaal zelf zouden moeten doen, weet ik zeker dat wij meer geld kwijt zijn.
De betrokkenheid van vrijwilligers bij de stichting, de vereniging, de kerk waar zij actief voor zijn is zo groot dat wij daar met betaalde krachten nooit aan kunnen tippen.
Nu kijken naar de inwoners van ons dorp. Daarvan zegt ons coalitieakkoord dat wij samen met buurtbewoners willen werken aan een veilige en schone buurt. Dat begint met het elkaar kennen in de straat. Weten dat je gezien wordt. Maak in de winter niet alleen je eigen stoepje even schoon, maar pak die van de buurvrouw gelijk even mee. Neem even de boodschappen voor je zieke buurman mee als je toch zelf gaat. Druk je gaspedaal niet dieper in dan nodig als je de wijk in komt. Zie je dat er dingen kapot zijn, denk dan niet dat iet de gemeente wel, maar bel even met 359770 en geef door wat er aan de hand is, zodat wij het snel kunnen herstellen.
Laten wij eerlijk zijn, het dorp is van ons allemaal, van alle 23.600 inwoners die weten en zien met elkaar veel meer dan 140 gemeentelijke ambtenaren, drie wethouders en een burgemeester.
Zo’n houding en een kleine overheid die ondersteunend is en mensen eigen verantwoordelijkheid geeft en een schild is voor de zwakkeren in de samenleving past bij uitstek in het Christelijk Sociale denken. Niet alles van de markt verwachten (VVD en een deel van het CDA), niet alles van de overheid verwachten (PvdA, SP, PVV).
Als ChristenUnie zijn wij blij Dat wij IN Putten mee kunnen bouwen en werken aan een plaatselijke overheid die ondersteunend is zuinig is als het kan en royaal is voor mensen die de hulp van de overheid echt nodig hebben.